Bebeklerde Yüksek Ateş ve Havale
Bebeklerin hastalıklarını anlamak anne babalar için her zaman kolay olmayabilir. Çoğunlukla ilk tepkileri sadece uzun süreli ağlamaktır. Ancak huzursuz ve çok ağlayan bir bebekte de ağlama da ipucu olarak değerlendirilmeyebilir. Eğer bebeğin beslenme ve uyuma alışkanlıklarında dikkat çekici bir değişme varsa hasta olduğu düşünülür.
Bebeklerde ve küçük çocuklarda enfeksiyon hastalıkları daha sık rastlandığı için, hastalıklarının büyük bir kısmında ateş yükselmesi olacaktır. Bu nedenle bebeğin ateşini ölçmek sağlığı hakkında bilgi verecektir. Cildin terli ve bebeğin hareketli olması nedeniyle, koltuk altı yerine rektal (popodan) ateş ölçmek daha doğrudur. Normal vücut ısısına ait sınırları belirlemek güçtür. Genel olarak rektal ölçülen normal vücut ısısı 36,1-37,8 °C olarak kabul edilir. Çocuklarda vücut ısısı erişkinlerden daha yüksektir ve akşam üstü saatlerinde rektal 38,5°Cye kadar yükselir. Bir yaş civarında düşmeye başlar ve ergenlikle beraber erişkin düzeylere iner. Ateş değişimleri yeni doğan bebeklerde daha azdır.
Yüksek ateş ne zaman önemlidir?
Bir bebeğin rektal ateşinin 38,5 dereceden fazla olması, o bebekte yüksek ateş olduğunu kanıtlar. Ateşle birlikte bebeğin genel durumu da önem taşır. Ateşi normale yakın ama halsiz, devamlı uyuyan, mama yemek ya da süt içmek istemeyen bir bebek, 39 derece ateşi olmasına rağmen, canlı hareketli, beslenmesini sürdüren bir bebeğe oranla daha önemli bir hastalığa sahip olabilir. Eğer iki aylıktan küçük bir bebeğin ateşi 38 dereceyi aşarsa doktora götürmek gerekir. İki aylıktan büyük bebek için doktora götürme sınırı 39 derece ateştir. Ancak daha düşük rakamlarda da olsa ateş, üç günden daha fazla sürüyorsa, doktora götürmek gerekecektir.
Yüksek ateşin tehlikeleri nelerdir?
Ateş yükselmesi vücudun savunma mekanizmalarından biridir. Vücutta mikrobik bir hastalık oluştuğunda, vücudun buna karşı tepki gösterdiğini kanıtlar. Ancak, yüksek ateşin devam etmesi, vücudun hastalığı yenemediğini gösterir. Hastalığın devam etmesi organlarda kalıcı bir bozukluk yaratabileceği için müdahale edilmelidir. Çocuğunuz ateşlendiği zaman öncelikle doktorunuza başvurmanız gereklidir. Ateşli çocuk üşüdüğünü hisseder, bu nedenle ısısını artırmaya çalışır; ancak tam tersine çocuk soyulmalıdır. Gerekirse ılık su ile banyo yaptırılmalı, banyo sonrasında kurulanmamalıdır. Kurudukça ateş düşmedi ise tekrar yıkanmalıdır. Ateş düşürücü olarak acil durumlarda parasetamol, ibuprofen yada benzeri ateş düşürücüler kullanılabilir.
Havale nedir?
Beyin hücrelerinin normal dışı bir aktivite göstermesi sonucu ortaya çıkan, vücuttaki istemsiz kasılmalara, tıp dilinde konvülsiyon, halk arasında da havale adı verilmektedir. Tipik bir havale nöbetinde bebek şuurunu kaybeder, kol ve bacakları kasılır. Birkaç saniye sonra, kol ve bacaklarla yüzde ritmik kasılmalar olmaya başlar. Bir süre sonra da bütün belirtiler kaybolur. Havale nöbetleri genellikle 6 aylık ile 5 yaş arasındaki çocuklarda olur. Çoğu zaman yüksek ateş ile beraberdir. Ancak ateşin yüksekliği ile havale geçirme arasında her zaman bir ilinti yoktur. Yani bazılarında çok yüksek ateşte havale olmazken, bazı bebeklerde daha düşük ateşlerde bile havaleye rastlanabilir. Çocukların % 4-5 inde hayatlarında en az bir kez havaleye rastlanırken, bunların yarısında bir kereden sonra havale görülmez. Havale geçiren çocuklarda mutlaka beyin hasarı oluşmaz.
Havale sırasında neler yapılmalı?
Havale nöbeti anne ve babalar için korkutucu olabilir. Ancak bilmeniz gereken en önemli şey, havalenin birkaç dakika sonra kendiliğinden geçeceğidir. Eğer bebeğin ateşi yüksekse, düşürmek için giysilerini çıkartmak, başına ve göğsüne ıslak bez koymak, tüm vücudu serin su ile ıslatılmış bezlerle silmek yararlıdır. Havale geçiren bebekte kolonya gibi alkollü maddeler kesinlikle kullanılmaz. Ayrıca ateş düşürmek için su dolu küvete sokmak da tehlikeli olabilir. Kusmaya başlarsa, yüzükoyun ya da yan yatırarak kusmuğun nefes borusunu tıkamasını önleyin. Nefes alması güçleşirse, alt çenesini hareket ettirmeye çalışarak nefes almasına yardımcı olun. Çoğu insan, havale geçiren kişinin dilini ısıracağını ya da yutacağını ve nefes yolunun kapanacağını düşünür. Dil ısırması olursa da çok önemli değildir. Bunu önlemek için ağzına elinizi ya da başka cisimleri sokmak tehlikeli olabilir. Eğer nefesi durursa yapay solunuma başlamayın, kısa bir süre sonra kendiliğinden soluk alıp vermeye başlayacaktır.
Havale nöbeti geçtikten sonra, hemen en yakın sağlık kuruluşuna veya doktora başvurun. Havaleye neden olan hastalık, çoğu zaman havaleden daha ciddi sorun yaratır.
Dr. Vural Çelikel
vuralc@cocugumveben.com
http://www.bebekveanne.com
Received on Tue May 3 13:40:27 2005