[BebekveAnne] Çocuğunuz ve Kitaplar

Çocuğunuz ve Kitaplar
Okulöncesi dönemde çocuğunun gelişimine bir şekilde destek olmak isteyen anne babanın kullanabileceği iki tip araç vardır: oyuncaklar ve kitaplardır. Konu oyuncak olduğunda yapılabilecek fazla bir şey yok. Siz ne alırsanız alın bazen iki üç tane mandal, televizyon kumandası veya bozuk bir ev eşyası onun için en iyi oyuncak olur. Sizin milyonlar verip aldığınız oyuncağın yüzüne bile bakmayabilir.

Ama kitaplardan bahsettiğimizde durum biraz farklıdır. Kitaplar çocuğunuzla iletişim kurmanızı sağlayabilecek son derece eğlenceli ve ilgi çekici eğitim araçlarıdır; ancak nasıl seçeceğinizi ve nasıl kullanacağınızı bilirseniz. En sağlıklı hazırlanmış, en ilgi çekici, en yaşına uygun kitap bile eğer doğru tekniklerle çocuğun karşısına çıkarılmazsa ("Şimdi ailecek oturuyoruz, biz kendi kitaplarımızı okuyoruz, sen de kendi kitaplarını" kesinlikle yanlış bir yöntemdir) çocuk kitabın yüzüne bile bakmaz. Öncelikle kitap seçimleri konusuna değinmek istiyorum. Okul öncesine yönelik kitapları, "eğitsel öyküler" ve "uygulama-oyun" kitapları olarak ikiye ayırabiliriz. Her ikisi de çocuğun ayrı gelişim alanlarına destek olurlar. Gelelim nasıl seçeceğinize... Öncelikle kitapların üzerinde yazan yaş gruplarına bakın. Fakat burada pek de sevimli olmadığını düşündüğüm bir şeyle karşılaşacaksınız: geniş yaş grupları. Kitapların üzerinde 1-4, 3-6, 3-7 gibi bence son derece anlamsız genişlikte yaş grupları görebilirsiniz. Bunlar nasıl kitaplardır ki hem bir yaşındaki hem de dört yaşındaki çocuklara hitap ederler?! Eğer almayı düşündüğünüz kitabın üzerinde böyle geniş bir yaş grubu yazıyorsa benim size tavsiyem ikisini toplayıp ortalamasını alın; çok daha sağlıklı olur. Yayınevlerini de satış kaygısı nedeniyle anlıyorum, ama yanlış yönlendirme uzun vadede onlara daha büyük zarar getirir. Üç yaş sonrası çocuklara kitap seçimleri kolayken, daha küçükler için durum gerçekten zor. Çocuğunuzu kitaplarla bir araya getirmeye 6 aylıktan itibaren başlayabilirsiniz. İlk kullanacağınız kitaplar piyasada banyo kitapları olarak satılan, içi süngerle desteklenmiş, plastik malzemeden üretilen yumuşak kitaplardır. Bunların özellikle zehirli boya kullanılmamış (non-toxic) olanlarını tercih edin. Kitaplar tüm gün çocuğun ulaşabileceği yerlerde olsunlar. İçerik olarak da mümkünse her sayfada bir şeklin (hayvan, oyuncak vs) bulunduğu örnekleri alın.

Gün içerisinde özel bir zaman ayırarak (çocuğun aç, uykulu ya da fazla enerjik olduğu saatlere denk gelmesin) kitaplarla birlikte ilgilenmeye başlayın. Onu kucağınıza alın ve sayfalarda gördüğünüz bir obje üzerine yoğunlaşarak bir hikâye uydurun. Çok yaratıcı olmanız gerekmiyor. Önemli olan, seçtiğiniz nesnenin adının hikâyenin içinde bol bol geçmesi. Bu tip kitaplarla bir-bir buçuk yaşına kadar gidebilirsiniz. O döneme geldiğinizde ise kalın kartondan üretilmiş kitapları almaya başlayın. Bunların öncelikle her sayfasında tek bir şekil içerenlerini tercih edin. Kesinlikle ayrıntılı çizimlerden uzak durun. Kitapların resimlemesinde sadece dört ana rengin kullanılmış olması da algılamayı kolaylaştıran bir unsurdur. Lütfen önce bu her sayfada tek resim içeren kitapları alın, daha sonra sayfalarda birden fazla şekil içeren sözlükleri alabilirsiniz. Bu tip kitaplarla çalışırken yine hikâyeler uydurabilirsiniz; ayrıca kitabın içindeki nesneleri gerçek hayatta ve kitap üstünde gösterip ne olduğunu söyleyerek çocuğunuzun konuşmasına da yardımcı olabilirsiniz. Artık yaş ikiyi geçip konuşma başladığı zaman, sayfaları çok ayrıntılı çizilmemiş çok basit hikâye kitaplarına geçiş yapabilirsiniz. Ama bu hikâyelerin basit bir günlük faaliyeti içeren cinsten olmalarına dikkat edin; mesela küçük ayıcığın okula gitmesi gibi. Fazla maceraya gerek yok. Üç yaştan sonra ise hikâye kitaplarında biraz daha gelişmiş olanlara yönelmenizde bir sakınca yok. Ama çocuk masallarından ve klasiklerden biraz uzak durmakta fayda var. Hayal ve gerçeği ayırmakta zorlanan çocuğunuzun kafasını büyücülerle, cadılarla falan meşgul etmeyin. Bunlar için altı yaşını beklemek daha sağlıklı olacaktır. Seçtiğiniz hikâye kitaplarında yazılı olan şeylerin çizimlerle ne kadar örtüştüğü de önemlidir. Çocuk hem sizin okuduğunuzu, hem de resimde gördüğünü takip eder; o nedenle eğer bu ikisi çakışmıyorsa aklı karışmaya ve konsantrasyonu dağılmaya başlar. Üç yaş sonrasında hikâyeleri okurken sık sık kesip "Sence şimdi ne olacak?" gibi sorular sormak da çocuğunuzun gelişimi için son derece önemlidir. Hikâyeyi bitirdikten sonra da metni birlikte bir tiyatro oyunu gibi oynayın. Bırakın yönetmen ve senarist o olsun, hikâyeyi dilediği gibi değiştirsin. Böylece onun düşünceleri hakkında da fikir sahibi olursunuz.

Uygulama kitapları ise genel olarak boyama-çizim, kesme-yapıştırma kitaplarıdır. Bunları seçerken de mutlaka yaş grubuna dikkat edin. En çok tercih edilen ürün boyama kitapları olduğu için özellikle onların üzerinde durmak istiyorum. Bir boyama kitabı seçerken küçük yaş grupları için (iki yaş altı için boyama kitapları pek uygun değildir) dört ana rengin her sayfada sadece ikisinin kullanıldığı çok kalın çizgilerle belirlenmiş alanların boyandığı kitapları tercih edin. Unutmayın, her sayfada iki renk olsun. Daha sonra bunu üç bir süre sonra da dörde çıkarırsınız. Başlangıç kitaplarında mutlaka sayfanın bir tarafında örnek diğer tarafında boyanacak kısım olmalıdır. Çocuk boyama yapmayı, kalem tutmayı ve renkleri tam olarak öğrendiği zaman serbest boyama yapabileceği kitaplar veya büyük resim defterleri kullanabilirsiniz Kesme-yapıştırma-çıkartma kitapları içinse uygun makas ve yapıştırıcı edinin. Sadece kâğıt kesen makaslar ve zehirli olmayan yapıştırıcılar kullanın. Gelelim son söze. Her ne yaparsanız yapın, çocuğunuza kitaplarla günde bir on beş dakika ayırın. Bu sürenin üst üste gelen on beş dakika olması şart değil. Zaten ilgi süresi tüm günde ancak bu kadardır. Üç ayrı beş dakika deneyin. Bu arada mutlaka ten teması sağlayın. O zaman çocuğunuzun da bu işten zevk almasını sağlayacaksınız. Polat Doğru
polat@cocugumveben.com

http://www.bebekveanne.com Received on Mon May 2 12:42:31 2005