[BebekveAnne] Diş Hekimliğinde Kök Hücre

Diş Hekimliğinde Kök Hücre

Hasta bireyin genetik özelliklerini taşıyan bir hücreden (kök hücre) elde edilebilecek doku ya da organ naklinin bir çok tıbbi sorunu ortadan kaldıracağı düşünülmektedir. Hücre esaslı tedavinin amacı, hasar gören bir hücre/doku veya organın biyolojik işlevini yerine koymak ya da tamir etmektir.   

Kök hücre vücuttaki diğer hücrelerden farklıdır:

1. Uzun zaman dilimi boyunca bölünebilme ve kendini yenileyebilme yeteneğine sahiptir. 
2. Özelleşmemiştir. 
3. Kök hücreden elde edilebilen bir yavru hücre, özelleşmiş hücrelere kaynaklık edebilir (farklılaşma). 
  

Kök hücre çeşitleri:
1. Embriyonik: Tüm dokulara kaynaklık edebilir. Ancak etkinliği sadece farelerde gösterilmiştir. İnsan embriyonik kök hücre nakliyle tedavi edilmesi düşünülen hastalıklar arasında parkinson, alzheimer, diyabet tip I, MS (multiple skleroz), ALS (amniyotik lateral skleroz), kalp yetmezliği, osteognesis imperfecta, bazı otoimmun hastalıklar sayılabilir.   

2. Embriyonik olmayan: 
a. Erişkin kök hücre (dokuya özgü). 
b. Fetüs kök hücre: Sonlanmış gebelik sonucunda elde edilir. 
c. Kadavradan elde edilen kök hücre: Araştırcılar bu tip hücreden elde edilen yeni hücrelerin çoğalma hızının ölen kişinin yaşıyla ters orantılı olduğunu söylemektedir. 
d. Partenot hücre: Atalarının tam bir kopyalarıdır. Embriyonik kök hücre ile karşılaştırıldığında daha hızlı geliştiği söylenebilir. Ancak büyüme ve gelişimde erkek kromozomdan yoksun olduğu unutulmamalıdır. 
e. Göbek kordonu ve plasenta kök hücre.  
  

Diş hekimliği ve kök hücre uygulamaları   

Günümüzde dişlerin sayı, şekil ve pozisyonunu düzenleyen genler biliniyor. Ancak dişlerdeki bozuklukların düzeltilmesinde bu genlerden nasıl yararlanılacağı henüz tam olarak açıklığa kavuşmamıştır. Bununla birlikte kök hücre teorisiyle, vücudun tüm dokularına, her türlü hücreye dönüşebilen, hasarlı bölgeleri tamir ederek kalp-damar hastalıkları, kemik hastalıkları, omurilik hastalıkları, genetik hastalıklar, metabolizma bozuklukları, lösemi ve diş hastalıkları gibi pek çok soruna çözüm bulunacağı düşünülmektedir.

Başta yeni doğan bebeklerin kordon kanında, omurilik, kemik iliği ve kanda bulunan kök hücre, ağzımızda diş pulpasında (dişin özü) da bol miktarda bulunmaktadır. Üstelik bu bölgedeki kök hücreye ulaşmak diğer bölgedekilerden daha kolaydır.   

Uzmanlar en fazla 5 sene sonra bazı kök hücre tedavilerinin diş hekimliğinde yerini alacağını; özellikle de dişeti ve çene kemiği hastalıkları, çürük, dişsizlik gibi birçok sorunun geleneksel diş tedavi yöntemlerine gerek kalmadan halledilebileceğini savunmaktadırlar.   

Örneğin diş hekimliğindeki en büyük sorunlardan biri olan, kaybedilen dişin yerine yenisinin konması, işte belki de bu şekilde proteze ihtiyaç duylmadan çözüme ulaşacaktır. (2002de Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesinde yapılan bir kök hücre çalışmasıyla farelerde diş eksikliği tamamen ortadan kaldırılmıştır.) Ya da alt çenede meydana gelen bir kist veya oluşum sonrası cerrahi müdahale ardından zayıf kalan bölge kırılmaya hazır beklerken, kök hücre nakliyle oradaki hücreler yenilenip tekrar aynı kemik yapımı oluşturulabilecektir. Ayrıca bilim adamları sağlıksız dişlere yol açan bozuk genleri de kök hücre ile tamir etmeyi hedeflemektedir.

Şu anda sadece hayvan deneylerinde başarı elde edilmiş olsa da, ileride insanlarda faydalanılmak üzere süt dişi doku bankalarının altyapıları oluşturulmaktadır. Kordon kanı kök hücre bankacılığında olduğu gibi suistimallerle karşılaşmamak için, bu dokuların nasıl saklanacağı, prosedürün ne olacağı gibi noktaların belirlenmesine çalışılmaktadır. Yakın gelecekte kök hücre uygulamaları diş hekimliğinde rutin olarak yerini alacaktır.

Diş Hekimi Kıvılcım Teksöz
kivilcimt@cocugumveben.com

http://www.bebekveanne.com Received on Thu Apr 28 12:45:39 2005