[BebekveAnne] Eğitim Üstüne

Eğitim Üstüne Doğan Cüceloğlu   

Eğitimle ilgili düşünülecek çok boyut var. Ben, insanı amaç ya da araç gören eğitim farkı üzerinde durmak istiyorum.İki eğitim anlayışı arasındaki fark hemen anlaşılacak türden değil. Eğitime yaşamını vermiş insanlar bile, meslek yaşamları boyunca insanı araç gören eğitime hizmet etmiş ve bunun farkına varamamış olabilirler.   

İnsanı amaç gören eğitim kişinin olabileceğinin en iyisi olmasına yardım etmeyi amaçlar. Hedefi kişinin olabileceğinin en iyisi olarak mutlu olmasıdır. Bu eğitimin özünde kişinin gelişerek yaratıcı, üretici ve mutlu bir insan olması amaçlanır.   

İnsanı araç gören eğitim kişinin belirlenen bir yaşam rolünde verimli olmasına yardım etmeyi amaçlar. Niyeti kişinin olabileceğinin en iyisi olarak o rolde üretici ve verimli olmasıdır. Bu eğitimin özünde kişinin becerikli ve verimli olması temel amaçtır.   

Mark Twain, "Eğitimin yapamayacağı hiçbir şey yoktur; hiçbir şey onun etki alanının dışında kalamaz," der. Ona göre eğitim, "kötü ahlakı iyiye çevirebilir; kötü ilkeleri yıkarak yerine yenilerini koyabilir; insanları melekler düzeyine yükseltebilir."   

Bu ifade de Mark Twain, eğitimin değiştirme gücünü vurguluyor. Ben eğitimin değiştirme gücünden çok geliştirme gücünü önemsiyorum. Bu inancımın temelinde insanoğlunun muhteşem bir potansiyel olarak doğduğu gerçeği yatıyor. Bu gerçeğin bir donanım bir de yazılım yönü var.   

İnsanoğlu Muhteşem Bir Potansiyeldir
Donanım yönü: İnsanın sinir sisteminde yüz milyarın üstünde sinir hücresi var ve her bir sinir hücresinin ortalama yüz yirmi bin sinaps denilen sinirsel kavşak noktası var. Toplam 10 üstü 26 kavşak içeriyor sinir sistemi. Bir matematikçinin hesabına göre bu kavşakları saniyede iki kavşak hızıyla saysak, otuz yedi milyon yıla gereksinmemiz olur. Bu kavşak kapasitesini temsil edecek bir bilgisayarın yerküresinden daha büyük olması gerekiyor. İşte böyle muhteşem bir donanımla doğuyoruz.   

Yazılım yönü: Çocuk doğuştan merak etme, sorgulama ve keşfetme dürtüsüyle doğuyor. Bu dürtü kırılgan bir potansiyel; beslenirse ömür boyu araştırıcı ve yaratıcı bir zihnin temeli oluyor. Beslenmezse veya cezalandırılırsa çabucak sönüyor ve zihin araştırıcı ve sorgulayıcı özelliğini kaybediyor.   

Her doğan çocuk potansiyel bir filozof ve bilim adamıdır. Doğan çocuğun hiçbir eksikliği yoktur; potansiyel olarak doğuştan mükemmeldir.   

İnsan Gelişimi Amaç Olunca   

İnsanı amaç gören eğitim şunlara önem verir:
. Zihnin doğal sorgulama ve araştırma eğiliminin beslenmesine,
. Bireyin bedenini, zihnini, duygularını keşfetmesi ve tanımasına,
. İçinde yaşadığı doğal ve toplumsal ortamın gerçeklerinin keşfetmesi ve tanımasına,
. Bireyin sorumluluklarını ve sınırlarını keşfetmesine, tanımasına ve anlamasına,
. Bütün bu bilgiler çerçevesinde geleceğini hangi değerler üstüne kuracağını, gönlünün muradını keşfetmesine ve tanımasına önem verir.
  

İnsanı amaç gören eğitim kişinin anlamlı, coşkulu ve güçlü bir yaşamı olmasını hedefler ve başarısını bu ölçütler çerçevesinde değerlendirir.   

İnsan Araç Olunca   

İnsanı araç gören eğitim ise:
. İnsanı istenen yönde kalıplamaya özen gösterir.
. Toplumu yöneten güçlerin arzu ettiği kalıplar önemlidir.
. İstenen kalıplar meslek türünden olabilir; "mühendis," "kimyager," "doktor" "hukukçu," "ilahiyatçı" ve "psikolog" gibi. Eğer güçler, "mühendise" gerek var derse, eğitim kendini çok sayıda mühendis yetiştirmeye yönlendirir.
. İstenen kalıplar karakter özellikleri olabilir; "sorgulamayan," "koşulsuz itaat eden," "büyüklerine saygılı," "geleneklere saygılı" gibi.
  

Çok sayıda istenen kalıplarda insan yetiştiren eğitim başarılı kabul edilir.   

Geliştiren eğitim ile kalıplayan eğitimin yalnız eğitim felsefeleri yönünden değil eğitim yönetimleri, eğitim yönetici tipleri ve öğretmen tipleri anlayışları yönünden de farklıdır. Başarılı öğrenci, başarılı öğretmen, başarılı okul anlayışları bu temel anlayış farkını yansıtır   

Ev Ödevi   

Soru 1: Sizce bizim okullarımızda uygulanan insanı amaç edinen mi, yoksa araç gören bir eğitim mi? 
Soru 2: Yukarıdaki soruya yanıt vermek için nelere bakarsınız? 
Soru 3: Eğitimimiz neden böyle? 

Doğan Cüceloğlu
dogancucel@cocugumveben.com

http://www.bebekveanne.com Received on Fri Apr 22 12:31:54 2005