OKULA BASLAMA YASI NE ZAMANDIR?
Cocugun dis dunya ile ve okul oncesi egitim kurumlariyla tanisma yasinin mumkun oldugu kadar erken olmasi ilkokula ve yasama hazirlik icin oldukca onemlidir. Bir bebegin gelisimi diger bebeklerle ortak ozellikler gostermekle birlikte, kendine ozgudur. Her bebegin ayri bir kisiligi vardir ve her bebek ayri bir dunyadir. Hatta ayni yumurta ikizleri bile farklilik gostermektedir. Cocugun cevresine ve cevresindeki insanlara gosterdigi tepki de hizli bir gelisim icerisindedir.
Henuz birkac haftalik bebek bile bircok donanima sahiptir ve bunlari hizla gelistirecektir. Bebek insanlara ve esyalara fiziksel olarak ulasamasa bile gozleriyle ulasmaya calisir. Bebeklerin gelisimi uzerine yaptigi arastirmalarda Shirley (1933-Cocuk Psikolojisi-Arthur T. Jersild) bebeklerin %50 veya daha fazlasinin hayatlarinin ilk haftalarinda, 5 gunlukken isigi gozle takip etme, 3 haftalikken bir nesneye bir veya iki defa bakma, 5 haftalikken yatay bir sekilde hareket eden bir nesneyi gozle takip etme davranislarini gosterdiklerini soylemektedir. Cevrelerinin farkina vardiklari andan itibaren bebekler diger insanlara ozellikle dikkat etmektedirler.
Cesitli arastirmalar bebegin sadece aktif dikkat, yani yeni ve taninmayan bir nesneye dikkat ederek ogrenmediklerini, cok sayida farketmedikleri olaylari biriktirerek ogrendiklerini soyluyor. Yani sayisiz goruntu, ses ve diger nesneler ilkin onun dikkatini cekmekte sonra bir kenarda "biriktirmektedirler." Bunu cocuklarimizin davranislarinda da rahatlikla gozlemleyebiliriz. Cocuk bir anda konusmaya baslar, bir gun once yapamadigi bir seyi bir anda yapar hale gelir ve bizi sasirtir. Bu nedenle ebeveynlerin cocuk acisindan daha cok pasif gectigini dusundukleri bebeklik doneminin gelisim acisindan onemi buyuktur. Aslinda cocuk her turlu ses, goruntu vs. yi kaydetmekte ve biriktirmektedir. Buyuyen bir bebek icin soylenebilecek sey onun her yonden aktif oldugudur. Bu hareketlilik cogu cocugun kendinden baslamaktadir. Olgunlasma yani bir eylemi yapabilir hale gelme gelisim surecinde oldukca onemli rol oynamaktadir. Ancak olgunlasmayi deney ile birlikte dusunmek gerekir. Cunku ortaya cikan
bir davranis onceki deneyimlerin sonucudur. Deneme, yapma, gozleme gelisimde esasli bir sekilde rol oynamaktadir. Bu noktada bebeklerin mumkun oldugu kadar cok uyaranla karsilastirilmalari gereklidir. Oysa cogu anne bebegini "daha kucuk anlamaz, hasta olur, mikrop kapar, usur" gibi dusuncelerle sokaga bile cikarmaz. Bebekler icin zengin bir ogrenme ortami yaratilmalidir. Burada zengin bir ogrenme ortamindan pahali oyuncaklar kastedilmemektedir. Cok degisik ve ucuz meteryallerle bu ortam saglanabilir. Ortamin yaratilmasi da tek basina yeterli degildir. Cocuk kendi yasitlari ile iliski kurmali, dis dunyayi tanimaya baslamalidir.
Tum bu soylenenleri desteklemek ve bebegin dis dunya ve okul oncesi kurumu ile tanismasi icin onerdigimiz aktivitelerden bir tanesi "anneli oyun gruplari" (0-2 yas gruplari icin okul oncesi kurumda anne ve cocugun b irlikte gecirecegi aktiviteli zamanlar) dir. Cocuk annesi ile birlikte yasitlari da bir arada zengin bir ogrenme ortamini bu sekilde yakalayabilir. Bir anneli oyun grubuna uye olarak okul oncesi egitim kurumu ile iliski konusunda baslangici yapabilirsiniz. Bunda bebeginizin kac aylik oldugu onemli degildir. Eger bebeginizin bakimi icin baska birine ihtiyac duyuyorsaniz, tam zamanli bir okul oncesi egitim kurumundan yardim alabilirsiniz. Part time hizmet almaniz da mumkundur. 0-2 yas donemi icin dahi guvenilir kurumlar mevcuttur. Ancak bebegim hasta olur mu? sorusu ile de karsilasmiyor degiliz. Oysa bu konuda bir cok doktor "cocugunuz hasta olursa panik yapmayin" diyor. "Ileride hastalanmamanin tek yolu cocukluk doneminde viruslere karsi bagisiklik kazanmak, yani hasta
olmak" diyen uzmanlar, cocuklarin hasta olmamalari icin asiri caba gosterilmemesi gerektigini ekliyorlar. Cocugun asiri steril bir ortamda buyumesi ileride bazi sorunlara neden olabiliyor. Elbette hyjen kurallarina dikkat edilmeli ama bunu cocugun diger gelisim alanlarini sosyal, kisilik gelisimini etkileyecek hale getirmemek onemlidir.
Ayrica tam zamanli okul oncesi egitimine ihtiyac duymayanlar icin oyun gruplari 0-2 yas donemi icin eglenceli deneyimler olanagi sunmaktadir. Haftanin belirli gunleri ve belirli saatler arasinda bir oyun grubuna dahil olmak cocuk icin oldukca yararli olmaktadir. Burada cocuk annesinden bagimsiz olarak bir mekanda kalmayi ogrenecektir. 2 yas ve uzerindeki cocuklar icin de gene yarim gun veya tam gun egitim almak gelisim acisindan oldukca onemlidir.
OKUL SECERKEN NELERE DIKKAT ETMELIYIM?
Cocuk icin okula baslamak (ister okul oncesi ister ilkokul olsun), bir suru yeni deneyim elde edecegi yeni bir dunyaya girmek anlamini tasir. Bu ilk adim ogrenme, zihinsel, sosyal yonlerin yanisira duygusal acidan da yeni bir donemin baslangici anlamina gelir. Bu donemde bir cok alanda temeller atildigi icin, burada alinacak bilincli kararlar, cocugun ogrenim yasantisi ve diger pek cok alanlardaki yazgisini belirleyeceginden oldukca onemlidir. Bu nedenle cocugumuzun gidecegi okul oncesi egitim kurumunu (veya ilkokulu) secmek anne baba icin oldukca onemli bir konudur. Bu karara varmamizda etkin olacak iki ayri boyut vardir. Bunlardan biri cocuk digeri aile boyutu. Yani secilecek okulun cocuk ve ailenin beklentilerine uygunlugu dusunulecektir.
Burada cocuk boyutu ile kastedilen, cocugun gidecegi okulu secmesi anlamini tasimaz. Bu yastaki cocuk boyle onemli bir karari alabilecek sosyal ve zihinsel olgunlukta degildir. Boyle bir sorumluluk cocuga yuklenmemelidir. Elbette cocuklarin fikirleri de alinabilir. Ancak son karar ailenindir. Burada cocuk boyutu ile kastedilen, okulun yapisinin, egitim felsefesinin cocugun ozelliklerine ve ihtiyaclarina yanit verip veremeyeceginin belirlenmesidir. Cocugun gelisim ozelliklerinin bilinmesi, oncelikle onemli konudur. Her cocuk kendi gelisim ozellikleriyle degerlendirilmeli, diger cocuklarla kiyaslama yapilmamalidir. Ayni yas gruplarinda cocuklar benzer ozellikler gosterebilir. Ancak cocuklar arasi bireysel farkliliklar dikkate alinmalidir. Cocugu tanimak ; onu dogru yonlendirmek, yolunda gitmeyen durumlar ile ilgili erken onlem almak, ozel ilgi ve yeteneklerin kesfedilmesi ve degisen cocuk davranislari karsisinda degisiklikler yapmak acisindan onemlidir. Bundan sonra cevremizdeki
okullar ile ilgili bilgilenmek gereklidir. Aile bu konu ile ilgili net bilgiler iceren detayli bir arastirma yapmalidir. Bu bilgiler daha sonra okulun aile ve cocugun beklentilerinin ne kadarini karsilayacagi ile ilgili isik tutacaktir.
Do You Yahoo!?
Tired of spam? Yahoo! Mail has the best spam protection around
http://mail.yahoo.com
Received on Sat Jun 4 02:10:25 2005