[Anadolu_Arkeolojisi] Urnammu Yasası

From: Safa KACMAZ <safakacmaz_at_....>
Date: Sun 08 May 2005 - 18:17:43 EEST

Urnammu Yasas#305;      

Safa Kaçmaz

08.05.05          

Yazili ve-ya sozlu yasalar,ilgili toplulugun verili andaki iliskilerinin gerçek bir yansiticisidir. Hammurabi’den 300 yil kadar once,-2050 yillarina ait olan Ur-Nammu yasalari da ,okunamaz durumdaki kisimlarina karsin,var olan hali bakimdan Ur toplulugunun yasam kosullari;toplumsal degerleri;ulastigi uygarlik duzeyi... noktalarinda bilgi vericidir.  

Bay Kramer,Urnammu yasasinin ortaya çiktigi Ur yerlesimini,”Tevrat’da Kaldealilarin Ur’u olarak belirtilen sehir” (Kramer,TSB,s.44) diye tanitmaktadir.Ama bu yorum pek dogru gorunmuyor. (*1)  

3.Ur Hanedanliginin kurucusu olan Ur-d.Nammu doneminin bu yasa metni,-2000’li yillardan itibaren,Sumer-Akat topluluklarinin,eskiden oldugu gibi gorenekleri yansitan sozlu kurallarla yonetilemeyecek kadar gelismeye baslamis oldugunun da bir gostergesidir.Su anda,Urnammu yasasinin onceli olarak ,kisa bir donem oncesine ait Lagas yoneticisi Urukagina’ya ait yasa metnini taniyoruz.Yazili kanunlarla yonetmeye baslama sureci,birkaç asir içinde oldukça gelisecek,simdiki bulgulara gore, Hammurabi Yasalar#305;,kendinden onceki Urukagina, Urnammu ,Ana #304;ttu#351;i, Lipit #304;#351;tar, E#351;nunna Yasalar#305;ndan yararlanarak ,”onsoz-maddeler-sonsoz” yapisiyla giderek modern dunyaya devredilen bir yasa modeli evrimine kavusmus olacaktir.  

“Sumer,Babil,Asur kanunular#305;.. TDK Yayinlari ( Kadriye Yalvaç , Mebrure Tosun)” ile “Tarih Sumer’de Baslar, TTK yayinlari,1990 (S.N.Karmer) s.42-46” ya dayanarak haz#305;rladigimiz Urnammu yasas#305; #351;oyledir:                                                   

……. memlekete

……. ayl#305;k olarak

 90 Gur arpa

 30 koyun

 30 S#305;la en iyi ya#287; (sultani ya#287;)

 muntazam bir sunu olarak

 ona(Tanr#305;-ça’ya) tayin edilmi#351;tir . (*2)  

Vaktaki tanr#305; Anu

ve tanr#305; Enlil

Ur krall#305;#287;#305;n#305;,

Tanr#305; Nanna'ya verdiklerinde ,

o zaman,

Ur-Nammu

Dingir Ninsun'dan do#287;an evlat,

onu do#287;uran

sevgili anas#305;na,

onun adaleti (ve)

do#287;rulu#287;u için

 …….

 yedi ……

…versin  

(Urnammu)

Laga#351;’#305;n Ensi'si Nam-hani'yi öldürdü.

Magan gemisini hudutta

(Ur) #351;ehrinin (tanr#305;s#305;)(k#305;ral#305;) Nanna 'n#305;n yard#305;m#305;yla geri dönderdi.

Ur'da (böylece) parlad#305;.  

(O zamanlar) seçme tarlalar vard#305;,

Ticaret nakliyesi (yapan) büyük gemiciler vard#305;,

S#305;#287;#305;r , koyun e#351;ek ve di#287;er hayvanlar#305;n (çobanlar#305;) vard#305;.  

Ur-Nammu;

kuvvetli adam,

Ur’un k#305;ral#305; [ (lugal-uri )ki ],

Sumer ve Akkad kral#305; (Lu-gal ki-en-gi ki-uri);

[ (Ur #351;ehrinin) k#305;ral#305; ],

Nanna'n#305;n

kolu (yard#305;m#305;, deste#287;i) ile,

Tanr#305; Utu'nun

de#287;i#351;mez sözüyle

memlekette adaleti

tesis ederek;

dü#351;manl#305;k ve kötülü#287;ü

silahla (uzakla#351;t#305;rd#305;,bast#305;rd#305;).  

......  

Bak#305;r#305;,

Odunu

……  

yedi (ölçüyü) tespit etti (ayarlad#305;). (*3)  

1 sila bronzu tespit etti.  

1 mana'y#305; tespit etti.  

1 #351;eqel gümü#351; ve ta#351;#305;

1 manaya (60 #351;eqel) göre tespit etti. (*4)  

Ne zaman ki,

Dicle sahilleri,(gu-i idigna)

F#305;rat sahilleri (gu buranun-na)

k#305;ral….

bir #351;andanakku sahibi etti.

.....  

Öksüz, zengine teslim edilmedi.  

Dul kad#305;n, kuvvetli (vars#305;l) adama, teslim edilmedi.  

1 seqel’i (olan) adam,1 mana's#305; (olan) adama teslim edilmedi. (*5)    

§ 1 -4 (K#305;r#305;k)……..
 

§ 5 –E#287;er , bir adam,bir adam#305;n bakire kölesinin (bikrini)

dü#351;manca bozarsa ,o adam 5 #351;ekel gümü#351; tartacak (ödeyecektir).    

§ 6 –E#287;er bir adam, (k#305;z olarak ald#305;#287;#305;) kar#305;s#305;n#305; bo#351;arsa 1 Mana gümü#351; tartacak.
   

§ 7 –E#287;er dul olarak ald#305;#287;#305; kar#305;s#305;n#305; bo#351;arsa 1/2 mana gümü#351; ödeyecek. (*6)
 

§ 8 –E#287;er (dul bir kad#305;nla erkek aras#305;nda ) (özel) bir sözle#351;me tableti yoksa, (kuca#287;#305;nda) yatan adam (bo#351;adigi) (kad#305;na) para ödemiyecektir.
 

§ 10 –E#287;er bir adam, bir adam#305; büyücülükle (itham ederse) nehir tanr#305;s#305;na (onun adaletine) götürülür (nehre at#305;l#305;r). E#287;er nehir tanr#305;s#305; temize ç#305;kar#305;rsa ( nehire) götüren (itham eden) 3 #351;ekel gümü#351; tartacakt#305;r. (*7)
 

§ 11- E#287;er bir adam, bir adam#305;n e#351;ini zina ile (kucakta yatmakla) itham ederse, (itham edilen) nehirde temize ç#305;karsa, onu itham eden adam 1/3 mana (=20 sekel) gümü#351; tartacakt#305;r.
   

§ 12 – E#287;er (gelini takib eden) damat aday#305;, kay#305;n pederinin evine girerse, kay#305;n peder, [onun kar#305;s#305;n#305;] sonradan ba#351;ka bir adama verirse, (kay#305;n peder) (damad#305;n) getirdi#287;i hediyelerin iki kat#305;n#305; tartacakt#305;r (ödeyecektir). (*8)
   

§ 14 -E#287;er bir köle kad#305;n (ait oldugu) #351;ehrin hududunu a#351;arsa, bir adam onu ( yakalar,geri) çevirirse, kölenin sahibi onu geri getiren adama …(x) #351;ekel gümü#351; tartacakt#305;r.
 

§ 15 –E#287;er

( bir adam bir adama

 bir nesne ile )  

onun....

ayak k#305;r#305;l#305;rsa  

10 gin gümü#351;ü

ona tartacakt#305;r.  

§ 15 –Tukum-bi

(lu-lu-ra

gi#351;-.....ta)  

...a-ni

gir in-kud  

10 gin ku-babbar

i-la-e    

§ 16 –E#287;er

bir adam bir adama

bir silahla vurarak

 kemi#287;ini

...den

 ay#305;rirsa

1 Mana gümü#351;

 tartacak.  

§ 16 –Tukum-bi

lu-lu-ra

gis-tukul-ta

gir-pad-du

al-mu-ra-i

in-zi-iz

1 ma-na-ku-babbar

i-la-e      

§ 17 –E#287;er

 bir adam, bir adam#305;n

bir ge#351;pu araci(bak#305;r b#305;çak?) ile

burnunu (?) keserse  

2/3 Mana gümü#351;

 tartacak.  

§ 17 –Tukum-bi

lu-lu-ra

ge#351;pu-ta  

ka....in-kad  

2/3 ma-na-ku-babbar

i-la-e        

§ 18-21 (k#305;r#305;k.)
   

§ 22-
 

E#287;er,

birinin esiresi,

(evin) han#305;m#305; gibi davran#305;rsa,

(evin han#305;m#305;na veya beyine) küfrederse,

1 ölçü tuzla ( evin han#305;m#305; veya beyi tarafindan) a#287;z#305; yak#305;lacak. (*9)  

§ 22 –
 

Tukum-bi

geme-lu

nin-a-ni-gin

dim-ma-ar

as i-ni-dun  

1 sila-mun-am

ka-ka-ni

i-sub-{T AG)-be    

§ 23 –
 

E#287;er ,

birinin kad#305;n esiresi (evin) han#305;m#305; gibi davran#305;nca,

(evin han#305;m#305; veya beyi) ona vurursa

.....

§ 23 –
 

Tukum-bi

geme-lu

nin-a-ni-gin

din-ma-ar

 in-ni-ra

......  

§ 25 –
 

E#287;er,

bir adam #351;ahitli#287;e ç#305;karsa

(onun) bir (h#305;rs#305;z?,Yalanci) oldu#287;u tespit edilirse

15 #351;ekel gümü#351;

tartacakt#305;r  

§ 25 –
 

Tukum-bi

lu lu-ki-inim-ma-se

ib-ta-e

lu im-zuh

ba-an-ku

15-gin-kubabbar-am

 i-la-e      

§ 26 –
 

E#287;er,

bir adam bir #351;ahitli#287;e ç#305;karsa, (sonra) yeminden dönerse (kaçarsa), mahkemede söz konusu olan #351;ey ne ise

onu ödeyecektir  

§ 26 –
 

Tukum-bi

iu lu-ki-inim-ma-se

ib-ta-e

nam-erim-ta

e-gur

nig-di-ba

en-na-gal-la

ib-su-su      

§ 27 –
 

E#287;er,

bir adam#305;n ekime haz#305;r tarlas#305;n#305;

bir (ba#351;ka) adam (kendinin) tarlas#305;ym#305;s gibi i#351;ler (ve) ekerse,

dava edildi#287;inde (mütecaviz) bunu dikkate almazsa

o adam

masraflar#305; ödeyecektir.      

§ 27 –
 

Tukum-bi

a-sa-gan-lu

nig-a-gar-se

lu i-ag

ba-an-uru

di bi-dun

gu in-ni-[s]ub

lu-bi

a-ni

ib-ta-an-en-de    

§ 28 –
 

E#287;er,

bir adam#305;n ekime haz#305;r tarlas#305;n#305;

bir (ba#351;ka) adam su alt#305;nda b#305;rak#305;rsa 1 iku'luk tarla için

3 gur arpa

ölçecektir.    

§ 28 –
 

Tukum-bi

a-sa-gan-lu

lu a-da ?

 bi-ra

a-sa-1-iku  

 3-se-gur

i-ag-ga        

§ 29 -E#287;er bir adam, ekime haz#305;r tarlas#305;n#305;, ekmek için

bir (ba#351;ka ) adama verirse ,( o adam) onu ekmezse, i#351;e yaramaz ( bir mera,otlak ) tarla haline getirirse, tarlan#305;n her-iku'su için 3 gur arpa ölçecektir  

§ 30-35 (k#305;r#305;k)
   

§ 36- E#287;er kölesi yoksa (kar#351;#305;l#305;#287;#305;) 10 #351;ekel gümü#351;tür, ona ödesin, e#287;er gümü#351;ü yoksa ba#351;ka bir #351;eyle ödemiyecektir. (*10)
   

safakacmaz@yahoo.com  

(*1)Eski Ahit’te, soz edilen Ur sehrinden Harran’da bulunan bir sehir olarak bahsediliyordu.Eski Ahit’e gore,Tanrinin daha sonra “Abra-ham” olmakla yuceltecegi Abram,Avram,’Ibrani Avram’, goçer yolculuguna Harran’da bulunan Ur’dan yola çikarak baslamaktaydi. Bu bakimdan Tevrat’in “Keldanilerin Ur sehri”,Sumerlerin Ur yerlesiminden çok,Harran’da bulunan bir Ur sehri ile,diyelim ki,simdiki Urfa sehri ile ilgili olarak gorunmektedir.  

Bay Kramer,Eski Ahit’in, Nuh soyunun devami olarak Abraham’i,neden Harran’dan,Harran’da bulunan Ur sehrinden yola çikardigi uzerinde pek durmamistir.Sumer-Akat tarih anlatimini,simdiki Turkiye’nin sinirlarindan içeriye bir turlu sokmaya yanasmayan bu tutuma artik bir son vermek gerekir.  

Bu tutumun gerisinde,ozel bir nedenden çok, Abraham’in atasi Nuh kavminin Tufan’la birlikte Suruppak=Uruffak=Fara’dan “doguya” dogru surgun edildigi yanlis yorumu bulunmaktadir.Bunun uzerinde durmustuk.Ornegin “gunes”i “dogu yonunde arayan bay Kramer ,bu nedenle tarih kurgusunu,”Nuh’un kavminin” “dogu”ya dogru surgun edildigi yorumu uzerine kurmustur ama, geleneklere bagli kutsal yazilar,onun fikrini paylasmazlar;”gunes”i dogu yonunden çok Fara’nin batis’inda, Agri , Cudi veya Nizir tepelerinde,yani Anu,Utu,Samas,Nemrut (Ates,Gunes) kult alanlarinda ararlar. Nuh,Ziusudra “gemisi”nin Ararat,Agri,Cudi,Nemrut tepelerinde aranmasinin nedeni de budur.    

Hurri,Ararat,Urartu gelenegine bagli simdiki Ermeni kilisesinin dinsel yapisi,kullandigi renk ve motifler;Asur,Arami,Keldani topuluk kulturleri;Babil Marduk’u Nemrut, Van,Erzurum,Kars,Urfa,Malatya..yerlesimleri ile Sumer-Akat topluluklari arasinda erken donemden itibaren var gorunen baglantilar uzerinde ilerlemek gerektigini gosteriyor.  

Kadinlari arasinda en yaygin isim Nana olmaya devam eden Ermeni’ler,tarihteki kaynaklari bakimindan Inanna kultune oylesine baglidirlar ki,Islam’in bir serap gibi aktardigi cennet Hurri’leri,herhalde, bu toplulugun oncelleri doneminde Inanna tapinaklarinda yasanan evlilik biçimlerinin gerçek bir olgusuna dayanmaktaydi.  

Sumer ovgusu,Bati dunyasinda oyle bir tarzda sunulmustur ki,bu tutum,eski kulturun,bolge topluluklarindan iyice koparilmasi ;Londra,Paris,Berlin ile ABD muzelerinin degerli susleri kilinmasi ile sonuçlanmistir.Simdi onu,gunumuzun canli insanlarindan olusan (ve ornegin Irak’ta bombalanan) torunlari arasina indirmek için ozel olarak çalismak gerekli hale gelmistir.  

(*2) Burada kutsal sunu olarak,“Arpa,koyun ve yag” saptanmaktadir.Her uç motif,gunumuzde kutsal dinlerin “vaftiz” araci olarak kullanilmaya devam edilmektedir.Bunlar ayni zamanda ‘baris’ sembolleridir de.  

Nanna ve Ur kavramlarinin yaziminda “arpa”,“#350;E- #350;E#350;” kullaniliyor oldugunu gormustuk.Eski toplumda kullanilan “baris” sembolleri,ilgili toplum birimin iliskide oldugu oteki toplum birimlere karsi yukumluluk araçlaridir.Zeytin veya palmiye dali,bir baris sembolu ise,bu demektir ki,ilgili toplum,otekilere zeytin veya palmiye vermekle yukumluydu ve bunlari vererek baris ortamini surdurebiliyordu.Bu bakimdan zeytin veya palmiye,onu saglayan,otekilere veren toplulugun bir kurtaricisi ve dolayisiyla ‘kutsal’ araci idi.Zeytinyagi,gunumuz hiristiyanliginda hala bir vaftiz araci olarak kullaniliyor.  

Genel yapilariyla butun kutsal motiflerin gerisinde, eski toplum birimlerin veya bireylerin totem hayvan,bitki,yiyecek veya içecekleri bulunur.    

(*3): Yazili yasalar doneminde,-2000’li yillarda,urunlerin dogrudan takasi isleminin yerini,ortak agirlik degerleri ile olçum almaya baslamis gorunuyor ki,bu,bir yaniyla da,eski toplumun,baslangiçtaki kutsal yukumluluklerinin simdiden unutulmus,deger olçuleriyle ticaretin yer edinmis olduguna isaret etmektedir.    

(*4): Ortak degisim degeri olarak metal para kullanimi,eski toplumun yasamina,metallerin eski toplumun yasamina kutsal kullanim araçlari olarak girdikten çok sonra ulasilmistir.  

Sumer-Akat topluluklarinda,baslangiçtaki ortak degisim degeri ‘arpa’ idi ve olçuler arpa için

Kullaniliyordu.Tarima geçtikten,topragin ortak sulama sistemi gelistirildikten sonra,Sumer-Akat topraklarinin karsilastigi ilk ciddi sorun,topragin çoraklasmasi olmustur.Gunumuzde Harran ovasinda,bilinçsiz sulamanin daha 10 yil geçmeden karsilastigi sonuca,Sumer-Akat topluluklari,3.binli yillarda ulasmislardi.Asiri sicakta,sulama sirasinda aniden buharlasan su

tuzunu toprak yuzeyine birakarak çoraklasmaya yol açmisti.Bunun sonucu,erken Sumer-Akat topraklarinda bereketli varligini gordugumuz bugday veriminin ve dolayisiyla bugday ekiminin hizla gerilemesine yol açmis olmalidir.Geriye kalan tahil urunu,asil olarak arpa idi. Bu bakimdan yaygin olan arpa’nin ortak bir degisim degeri olarak kullanilmasi anlasilabilir.  

Arpadan sonra devreye gumusun girdigini goruyoruz. Gumus,Lapis lazuli ‘mavi tas’ ve altin gibi maddelerin hangi sureci geçirerek ‘para’ asamasina ulasmis olduklarini incelemek ilginçtir.Bu maddelere,her seyden once tapinak suslemelerinde,kutsal idollerde rastliyoruz.Uzunca bir sure bunlar sadece kutsal varliklarla ilgili olarak deger tasimislardir.

Altin, ‘ates-gunes’,Gumus ise ‘ay-yildiz’ kultu ile bagintili olarak yaygin bir kullanim degerine ulasmis gibi gorunmektedir.    

(*5) Hem Urukagina ve hem de Urnammu yasalarinda,tapinak ve tapinak hiyerarsisinin ustunluk,ayricaliklarina karsi ‘eski’ kosullari saglamaya çalisan reformist yapilari dikkat çekiyor. -2000’lerde toplumdaki ‘esitlik’in hizli bir bozulmaya ugradigi anlasiliyor.    

(*6)Bekaret koruma gelenegi,Sumer-Akat topluluklarinin bazilarinda ,sureç içinde yayginlasmis bir uygulama olarak gorunuyor.Kutsal kadin,tanriça Inanna,Anna,Istar…in « kutsal bakire » ozeligi de bu yuzden ,tabletlerde daha sonra vurgulanmaya baslanmistir.  

 « Bakir » sozcugu,dogrudan dogruya ‘bekaret’i tanimlayan bir kavram olarak algilanmaya baslanmadan once , çocuk dogurmamis olan,çocugunu kocasina devretmeyen, evlenmemis…kadini tanimlayan bir kavram anlamlari asamalarindan da geçmise benzemektedir.  

Kadinin ‘aylik kanamasi’(kirlenme) ile bekaretin kaybedilmesi (‘kirlenme,kirletilme’) ;kanamanin asagilanmasi ile bekaret kaninin kutsanmasi…kadin ile kan arasinda eski toplumun kurdugu baglantinin izlerini yansitir.  

Sumer-Akat topluluklarinin bazilarinda, kizlik zari,kadin’in kan akitarak gerçeklestirdigi eski ‘geçis’ rituelleri yerine kullanilmaya baslanmis gibidir. Bu topluluklarda,kadindan akitilmasi gereken kan yukumlulugu ,kizlik zarinin korunmasi ile cozulmus gorunuyor.Urnammu yasalari,cezasini maddi karsilikla odemeyi ongordugune gore,bu noktada, ‘bekaret koruma’ geleneginin henuz erken donemlerinde bulundugumuzu gosteriyor.Giderek agirlasacak olan bu sureci eski yazili yasalar uzerinden izlemek ve bekaretin kaynaklarini anlamaya çalismak,’Ortadogu barbarligi’,kadin cinsiyetini asagilama vb. uzerine soylev çekmekten, daha zor olmakla birlikte,dogru olan tutumdur.    

(*7): Bu hukumde iki nokta dikkat çekicidir.

 Nehire atarak, suda bogarak oldurme uygulamasi bu topluluklarda kullanilmaktadir.Nuh anlatiminda ‘insan,surungen ve baliklarin” “suda bogularak cezalandirilmasi”;Seria nehrinde vaftiz edilen Isa;Kuranda nehir suyu içmeyi red motifleri;kutsal kadin Ninlil veya Ninki’nin Enlil ve Enki ile ‘kayik’ta çiftlesmeden once kutsal nehirde ‘yikanma’ motifleri ;Inanna’nin kutsal yikanma’lari,gelin ve damat hamamlari... kutsal kitaplarda ‘ilk kutsal varlik’ olarak yer alan “su”yun kutsiyet ozelliginin eski temellerine isaret ediyor.  

Eski kutsalliklar,birçok halde,daha sonra,yazili ve sozlu yasalarda ‘ceza’ olarak karsimiza çikiyor.Yakarak oldurme cezasinin araci kutsal atesin ayni zamanda bir vaftiz,arinma,kurtulus araci;parmak,el,kol,kulak.. adaklarinin sonraki ceza hukumleri olmasi gibi.  

Yore topluluklarinin bazilarinda olulerin nehre atilmasi motifi de bu noktayla ilgili olmaliydi.Yorede,mezar veya mezarlik kultu yeterince gelismemis topluluklarin su kultu ile iliskilerinin bulunuyor oldugunun ortaya çikmasi sasirtici olmayacaktir.  

Ote yandan,bu hukum,-2000’lerde,bu topluluklarda ‘buyuculuk’un tam bir tasfiye donemi yasamakta oldugunu gosteriyor.Oyle ki,hukumden anlasildigina gore,3 sekel gumus vermeyi goze alan herkes,herkesi buyuculukle itham edebiliyor gibidir.Bu hukumde haksiz itham’in karsiliginin sadece 3 sekel gumus olarak saptanmasi,yoneticilerin buyuculuk’u temizleme ozel hedeflerinden oturu olmaliydi.  

Ayni yasalarda kiz olarak alinan bir kadini bosamanin karsiliginin 1 mana=60 sekel oldugu hesaba katilirsa,buyucunun degerinin ne denli ucuzlamis oldugu anlasilir.  

Eski toplumun neredeyse tek yetkili saman’i,boynuzlu,kuyruklu seytani,unlu Gilgamis’inin yerini,ticaretin gelistigi,tanrilarin teklesmeye basladigi bir sureç almaya baslamistir artik.    

(*8) Eski yazili yasalar,eski toplumda kalintilarini el yordamiyla bulmaya çalistigimiz birbirinden farkli iki evlilik turunu oldukça açik olarak resmederler: Kadinin koca evine gelin gittigi evlilik turu ile kocanin kadinin (babasinin) evine damat gittigi evlilik turu.Bu iki farkli evlilik turundeki akrabalik iliski ve kavramlari,karsilikli yukumlulukler ve miras dagilimi,dogal olarak temelden farkli idi.Bu sureç,içguvey evlilik turunun tamamen sonmesiyle son bulacaktir.  

-2000’li yillarin ,su anda tanidigimiz, yazili yasalari,bu iki evlilik turunun,ilgili toplumlarda neredeyse benzer agirlikta yasanan evlilik turleri olmaya devam ettigini gosteriyor.  

(*9):Kolelik, bu donemin topluluklarinda,henuz,bir uygarlik kazanimi olma surecini yitirmemis gorunuyor.Eski toplumda,erken donemlerde kolelik,toplum yasamina,’canin bagislanmasi karsiligi’

olan bir toplumsal kategori olarak girer.  

“Dil” yabanciligi ele veren onemli gostergelerden birisi idi. Yabanci gelinin “konusmama” biçimindeki “saygi gostergesi”nin, “dil kesme” edimlerinin gerisinde,erken donemlerde, yabanciligini gizleyerek sozkonusu bireyleri koruma durtusu rol oynamis olmalidir.  

Bu topluluklarin ‘kole’ciligi ile ozgur yurttasi arasindaki sinirlar oldukça zayiftir ve birinden otekine geçis son derece olanaklidir.  

Bu hukumde esire’nin dilini tuzla daglama,yakma edimindeki araç olan ‘tuz’ motifine,hiristiyan kiliselerinin ‘kutsal tuz vaftiz araci’nda rastliyor olmamiz,’tuz’ konusuna da ayrica egilmek gerektigini gosteriyor.    

(*10) Bu hukum ,eski esitlikçi toplumun bireye bakisini çok çarpici olarak yansitir.Eski Urnammu toplumu ,gunumuzde cezasinin maddi karsiligini odeyemeyen bireye hapis cezasini ongoren ‘modern toplumlarin’ çok daha ilerisinde gorunuyor.                 

---

Yahoo! Mail
 Stay connected, organized, and protected. Take the tour Received on Sun May 8 18:20:11 2005